Ospa małpia - co to?
Oficjalnie wirus ten nazywany jest ospą małpią, z angielskiego monkeypox lub w skrócie mpox. Mimo że w Europie odnotowano dotychczas niewiele przypadków, instytucje publiczne uważnie monitorują sytuację epidemiologiczną i stale analizują różne źródła danych, aby nie tylko śledzić jej rozwój, ale także móc ocenić ryzyko dla populacji.
Zgodnie z obecnym stanem wiedzy, ten patogen to otoczkowy, dwuniciowy wirus DNA, który ze względu na rozmiar od 200 do 400 nm jest jednym z największych znanych dotychczas wirusów. Jest on bardzo podobny do wirusa Variola (znanego również jako ospa), powszechnie występującego w Europie, ale u osób zakażonych zwykle prowadzi do łagodniejszego przebiegu choroby. Niemniej jednak za jeden z najważniejszych środków ochrony przed zakażeniem tym wirusem uważa się obecnie izolację osób, u których stwierdzono infekcję.
Typowe objawy zakażenia ospą małpią
Typowe objawy zakażenia tą chorobą to gorączka, dreszcze i obrzęk węzłów chłonnych, a także bóle mięśni, bóle kostno-stawowe, bóle głowy i ogólne rozbicie. Ponadto należy dokładniej zbadać podejrzane zmiany skórne o charakterze plamisto-grudkowym lub pęcherzykowo-grudkowym oraz wysypkę w jamie ustnej lub w okolicy odbytu czy narządów płciowych.
Jednak oprócz objawów należy również wziąć pod uwagę historię choroby. Jeżeli pacjent miał bliski kontakt z osobą zakażoną w ciągu ostatnich 21 dni przed wystąpieniem objawów, miał kontakt z żywymi gryzoniami takimi jak szczury czy wiewiórki lub przebywał na znanym obszarze endemicznym, Ministerstwo Zdrowia zaleca dokładne badanie w kierunku tej choroby.
Szczepionka przeciw mpox
Szczepienie przeciwko mpox (ospie małpiej) rekomendowane jest obecnie wyłącznie dla określonych grup ryzyka. Na podstawie analizy stosunku korzyści do ryzyka szczepienie pozostałych osób nie jest zalecane ani konieczne. Niemiecka Stała Komisja ds. Szczepień (STIKO) wskazuje na szczepionkę Imvanex/Jynneos (Modified Vaccinia Ankara, Bavaria Nordic – MVA-BN), pierwotnie opracowaną przeciwko ospie prawdziwej, jako preparat rekomendowany do ochrony przed mpox.
Przyjmuje się, że już po 14 dniach od podania pierwszej dawki szczepionki rozwija się odpowiednia podstawowa ochrona przed zachorowaniem na mpox. Druga dawka służy przede wszystkim przedłużeniu działania ochronnego, podobnie jak ma to miejsce w przypadku wielu innych szczepień przeciw chorobom zakaźnym. Należy jednak pamiętać, że szczepienia przeciw mpox – z różnych przyczyn – nigdy nie zapewniają 100% ochrony przed zakażeniem.
Mpox w Polsce
W związku ze wzrostem liczby zachorowań na mpox w kilku krajach afrykańskich w 2024 roku, wywołanych przez wirusa MPXV kladu I, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła w sierpniu 2024 r. stan zagrożenia zdrowia publicznego o znaczeniu międzynarodowym (PHEIC). Decyzja ta pozwala państwom dotkniętym epidemią na wprowadzenie dodatkowych środków lub zintensyfikowanie już istniejących działań, takich jak zwiększenie dostępności szczepionek, rozwój zaplecza diagnostycznego czy wzmocnienie innych strategii w zakresie zdrowia publicznego.
W pierwszym kwartale 2025 roku w województwie małopolskim zaobserwowano wzrost liczby zachorowań na mpox w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego. Podobna tendencja wzrostowa widoczna była również w skali całego kraju.
Testy antygenowe wspomagające diagnostykę
W przypadku podejrzenia zakażenia wirusem ospy małpiej szybkie testy antygenowe pozwalają błyskawicznie uzyskać wstępne informacje. W odróżnieniu od testów PCR, wynik dostępny jest już po kilku minutach. Choć nie stanowią ostatecznego narzędzia diagnostycznego, odgrywają kluczową rolę w szybkim podjęciu decyzji o izolacji pacjenta i ograniczeniu dalszego rozprzestrzeniania się choroby. W naszej ofercie znajdą Państwo chromatograficzny test diagnostyczny RightSign® do jakościowego wykrywania antygenów małpiej ospy w wymazie z treści ropnej zmian skórnych pobranych od pacjentów. Test wykorzystuje membranę z kontrolą proceduralną oraz cząstki złota koloidalnego sprzężone z przeciwciałami przeciw wirusowi małpiej ospy.
Skuteczne preparaty do dezynfekcji powierzchni, skóry i narzędzi
Aby zminimalizować ryzyko zakażenia i przeniesienia infekcji w obszarach klinicznych, zaleca się dezynfekcję przy użyciu środków o udowodnionej skuteczności wirusobójczej przynajmniej w zakresie wirusów osłonkowych. Inaktywują one także wirusa ospy małpiej. Należy również pamiętać o ścisłym przestrzeganiu czasów naświetlania. Przy za krótkim czasie naświetlania wirus może nie zostać całkowicie unieszkodliwiony. Wszystkie pomieszczenia w placówkach medycznych należy sprzątać i dezynfekować w taki sposób, aby nie powodować wzniecania kurzu lub powstawania aerozoli.
Odpowiednie środki do dezynfekcji w naszej ofercie
Środki ochrony indywidualnej w niskiej cenie
Dalsze informacje znajdą Państwo na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego.